A poliédrica figura de X. M. Beiras -economista, profesor, político, músico, ensaísta,narrador e tradutor-, referente imprescindible no contexto cultural e político galegodos séculos XX e XXI, destaca por unha excepcional cultura humanística de raízafrancesada. O presente ensaio aspira a ofrecer unha visión integral dunha parte dapróspera faceta literaria, desde os primeiros textos adolescentes da revista Vamos e aintensa pegada das estadías parísinas. Así mesmo, preséntase unha breve historia datradución en galego; porén, a cerna desenvolve o estudo das obras escolleitas, queconverten a traxectoria do tradutor en infrecuente tanto pola orixinal e coidadaselección dos autores coma polo desenvolvemento durante máis de medio século,algo insólito non só no ámbito literario galego senón universal. Alén da letra desobranceira da canción Venceremos nós, as obras traducidas son: Os xustos (1985),Calígula (1992), Catro cartas a un amigo alemán e otros textos (2018) e A desfeita(2019) de Camus; Antígona (1967) de Anouilh, Non As moscas (2008) de Sartre,Adolphe (2020) de B. Constant e Espertemos! (2022) de E. Morin. Por último, opropio autor quixo autotraducirse mediante a Exhortación a la desobediencia (2015),nunha nidia mensaxe ou espallamento da obriga ética da responsabilidade,continuando na liña dun forte compromiso individual fronte á desigualdade, áinxustiza e ás guerras.